Loon-Dikkers, L. van, Weijers, D., Heurter, A. (2017)

Onderwijsaanbod voor hoogbegaafde leerlingen in Amsterdam en Diemen: Leerlingen met en zonder leer-, gedrags- of psychische problemen

 

Rapport 974

ISBN 94-6321-039-3

Amsterdam: Kohnstamm Instituut

 

 

Contactpersoon

voor onderzoek van onderwijs, opleiding, opvoeding en jeugdhulp wetenschappelijk, onafhankelijk en betrouwbaar verbonden aan de Universiteit van Amsterdam

Basisscholen in Amsterdam en Diemen laten onderwijsaanbod voor hoogbegaafden aansluiten bij ondersteuningsbehoeften

 

Hoogbegaafde leerlingen hebben uiteenlopende ondersteuningsbehoeften, onafhankelijk van de aanwezigheid van leer-, gedrags- of psychische problemen. Leerlingen krijgen passend aanbod binnen de normale klas, in een binnenschoolse of bovenschoolse plusklas, of in een voltijdvoorziening voor hoogbegaafde leerlingen.

 

Een passend onderwijsaanbod

Alle leerlingen hebben recht op een passend onderwijsaanbod, ook hoogbegaafde leerlingen. In dit onderzoek in opdracht van het samenwerkingsverband primair onderwijs Amsterdam Diemen is onderzocht hoeveel hoogbegaafde leerlingen met leer-, gedrags- of psychische problemen er zijn, welke onderwijsbehoeften hoogbegaafde leerlingen hebben, en welk onderwijsaanbod hoogbegaafde leerlingen in het primair onderwijs krijgen.

 

Opzet van het onderzoek

Het onderzoek bestond uit verschillende onderdelen: een literatuurstudie, analyses op COOL-data, een vragenlijst voor intern begeleiders en ouders en interviews met schoolbesturen, schoolleiders en ouders.

De intern begeleiders die voor dit onderzoek een vragenlijst in hebben gevuld, geven aan dat ongeveer 8% van de hoogbegaafde leerlingen leer-, gedrags- of psychische problemen heeft (op scholen zonder voltijdvoorziening voor hoogbegaafde leerlingen). Op basis van het grootschalige onderzoek COOL5-18 kan geconcludeerd worden dat leerkrachten hoogbegaafdheid niet altijd herkennen bij leerlingen met leer-, gedrags- of psychische problemen.

 

Verschillen in onderwijsbehoeften van hoogbegaafde leerlingen

In de literatuurstudie kwam naar voren dat de onderwijsbehoeften van hoogbegaafde leerlingen met en zonder leer-, gedrags- of psychische problemen divers zijn en niet te specificeren voor een groep. Ook het meest geschikte onderwijsaanbod voor een van de groepen is niet te benoemen. Schoolbestuurders en schoolleiders van deeltijd- en voltijdvoorzieningen voor hoogbegaafde leerlingen wijzen ook op deze diversiteit.

Alle hoogbegaafde leerlingen hebben over het algemeen voornamelijk behoefte aan uitdaging, leren leren en het leren van sociale vaardigheden. Het aanbod voor hoogbegaafde leerlingen op scholen bestaat daarom voornamelijk uit differentiëren, zoals compacten of verrijken. Op de voltijdvoorzieningen is het volledige onderwijsaanbod aangepast aan hoogbegaafde leerlingen.

Over het algemeen zijn schoolbestuurders, schoolleiders, intern begeleiders en ouders tevreden met het onderwijsaanbod voor hoogbegaafde leerlingen. Zij zien wel ruimte voor verbetering, bijvoorbeeld het integreren van een passend aanbod binnen de reguliere lessen, vergroten van de kennis van hoogbegaafdheid bij leerkrachten of meer tijd en middelen hebben voor deze leerlingen. Ook het aanbod voor hoogbegaafde leerlingen met leer-, gedrags- of psychische problemen zou verbeterd kunnen worden volgens de respondenten.

 

Opbrengsten

Door dit onderzoek is het samenwerkingsverband primair onderwijs Amsterdam Diemen op de hoogte van waar de kansen en knelpunten zitten met betrekking tot het onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen met en zonder leer-, gedrags- of psychische problemen. Zij kunnen op basis hiervan bepalen waar scholen verdere ondersteuning bij nodig hebben.