Overstap po-vo voor jonge (hoog)begaafde leerlingen in Amsterdam-Diemen

Klaar met het basisonderwijs maar nog niet klaar voor het voortgezet onderwijs, en dan?

In de eerste helft van 2020 is onderzoek uitgevoerd naar jonge (hoog)begaafde leerlingen die (vroeg) klaar zijn met de basisschool, maar nog niet klaar zijn voor de middelbare school. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de samenwerkingsverbanden primair onderwijs en voortgezet onderwijs Amsterdam-Diemen. Het doel van dit onderzoek was om te inventariseren wat voor deze leerlingen nodig is voor een succesvolle overstap naar het voortgezet onderwijs en om op basis hiervan scenario’s te ontwikkelen die haalbaar en realiseerbaar zijn voor gemeente Amsterdam-Diemen.

Er zijn interviews gehouden met (hoog)begaafdheid experts, leerlingen en ouders van drie po- en vo-scholen in Amsterdam en drie voorzieningen voor (hoog)begaafde leerlingen buiten Amsterdam.  

De doelgroep: strubbelingen tijdens de schoolloopbaan

De basisscholen in het onderzoek geven aan jaarlijks met 1-5 jonge (hoog)begaafde leerlingen te maken te hebben bij wie de overstap lastig verloopt of vermoedelijk lastig zal gaan verlopen. In de meeste van deze gevallen gaat het bij de overstap om leerlingen van 10 jaar oud.

Uit gesprekken met ouders van (hoog)begaafde leerlingen die de overstap naar het vo al hebben gemaakt, blijkt dat ‘succesvolle’ casussen, ondanks dat de overstap naar het voortgezet onderwijs gelukt is, tijdens hun schoolloopbaan met veel strubbelingen te maken kregen. Ze kregen bijvoorbeeld te maken met moeilijke periodes omdat het onderwijs niet (voldoende) werd aangepast aan hun onderwijsbehoeften. Ouders van deze leerlingen geven aan zich vaak ingezet te hebben voor het vinden van een passend aanbod.

Maatwerk op school

Uit de gesprekken met de scholen, leerlingen en ouders komen zes aspecten naar voren die bijdragen aan een succesvolle overstap van het primair onderwijs naar het voortgezet onderwijs voor (jong) (hoog)begaafde leerlingen. Het kenwoord hierbij is maatwerk. Het gaat om een combinatie van de verschillende aspecten die hieronder worden genoemd:

1. Kennisvergroting op school omtrent de doelgroep
2. Aangepast onderwijsaanbod: cognitieve uitdaging en werken aan hiaten
3. Begeleiding op school van (hoog)begaafde leerlingen
4. Onderwijs voor (hoog)begaafde leerlingen met ontwikkelingsgelijken
5. Samenwerking tussen po- en vo-scholen en tussen de school en ouders
6. Een regionale regeling waarmee (hoog)begaafde leerlingen op een goed passende vo-school komen

Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen we naar het rapport (zie hieronder).

Scenario’s Amsterdam-Diemen

Twee haalbare en realiseerbare interventies die uit het onderzoek naar voren komen zijn:

1. Het inrichten van een stedelijke voorziening in de vorm van een bovenschoolse plusklas voor leerlingen uit groep 7 of 8.
2. Een tussenjaar tussen het primair en voortgezet onderwijs.

Deze voorzieningen richten zich idealiter op het wegwerken van hiaten en het werken aan executieve functies en sociaal-emotionele vaardigheden.

Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door de samenwerkingsverbanden primair- en voortgezet onderwijs Amsterdam-Diemen.

Meer informatie:

Reeds verschenen rapport: Onderwijsaanbod voor hoogbegaafde leerlingen in Amsterdam en Diemen

Samenwerkingsverband voortgezet onderwijs Amsterdam-Diemen:  hoogbegaafde leerlingen

Contactpersoon:

Desirée Weijers

Arwen van Stigt