Meer kansen voor jongeren

Deelname aan vsv-projecten geeft jongeren meer zelfvertrouwen en een beter zelfbeeld

Binnen het programma ‘Kansen voor Jongeren’ hebben twintig initiatieven met inzet van vrijwilligers programma’s ontwikkeld om voortijdig schoolverlaten (vsv) terug te dringen. De programma’s betekenen een keerpunt in het leven van veel jongeren. Ze leren hoe ze succesvol kunnen zijn in het behalen van hun eigen doelen, en krijgen weer perspectief.

Meer zelfvertrouwen

Risicojongeren hebben vaak meegekregen dat ze falen, en ze hebben weinig zelfvertrouwen gekregen vanuit hun sociale omgeving en vanuit school. Ze weten vaak niet hoe ze verder moeten gaan met hun leven, zijn niet gemotiveerd voor school, en kampen met praktische problemen zoals huisvesting en financiën. Voor hen zijn programma’s ontwikkeld om voortijdig schooluitval tegen te gaan (curatief en preventief). Door deelname aan deze programma’s krijgen de jongeren meer zelfvertrouwen en een beter zelfbeeld. Ze gaan weer geloven dat ze waardevol zijn, ze zien weer doelen waarvoor ze naar school willen gaan of een baan willen hebben, en ze leren hoe ze daar succesvol kunnen zijn. Daarmee ontstaat weer perspectief voor de jongeren. Dit bleek uit eerder onderzoek naar zogenoemde vrijwilligersinitiatieven in het programma ‘Kansen voor Jongeren’ van het Oranje Fonds. Deze initiatieven zijn drie jaar lang gevolgd met de focus op het behalen van startkwalificaties door jongeren, zie onze rapportage. Gaandeweg kwamen bovengenoemde waardevolle opbrengsten voor jongeren en ook voor andere betrokkenen naar voren. Dit was reden voor aanvullend onderzoek gericht op zogenoemde nevenopbrengsten, waarbij gesprekken zijn gevoerd met de jongeren zelf, de vrijwilligers, de projectleiders van de initiatieven, vertegenwoordigers van betrokken bedrijven, en vertegenwoordigers van andere samenwerkingspartners zoals jeugdwerk, jeugdreclassering, en ROC’s. Met deze nieuwe publicatie worden opbrengsten in kaart gebracht, die mogelijk nog waardevoller zijn dan het behalen van een startkwalificatie door risicojongeren.

De jongere centraal

De vsv-projecten hebben een mix van verschillende methodieken ingezet, waarbij 1-op-1-begeleiding door een vrijwilliger als maatje of mentor van de jongeren centraal staat. Door intensieve begeleiding, waarbij jongeren serieus worden genomen, positief gewaardeerd en gestimuleerd worden, groeit hun zelfvertrouwen. Ze worden uitgedaagd om zelf de regie te nemen en weer structuur in hun leven te brengen. Er wordt aangesloten bij de behoefte en zoals een vrijwilliger het formuleert:

“de jongere moet het zelf doen en bezig zijn met zijn toekomst, eigen initiatief tonen en focus hebben”.

De interactie tussen vrijwilliger en jongere bevordert de ontwikkeling van sociale vaardigheden van de jongeren, en ze leren reflecteren op hun ontwikkeling en de toekomst. Jongeren krijgen hierdoor meer motivatie en een positieve instelling, ze oriënteren zich meer op loopbaan- en toekomstmogelijkheden en versterken hun sociale netwerk. Deze waardevolle opbrengsten worden zowel door de jongeren zelf waargenomen, als door overige betrokkenen.

Meerwaarde overige betrokkenen

Opbrengsten zijn er niet alleen voor de jongeren zelf, maar ook voor de andere betrokkenen. Zo menen vrijwilligers dat zij zich door het werken met de jongeren zowel persoonlijk als professioneel  ontwikkeld hebben. En zij halen veel voldoening uit het werken met de jongeren, waarin zij een verbreding van hun sociaal netwerk zien.

Samenwerkingspartners signaleren dat een meer sluitend regionaal netwerk is ontstaan door de bijdrage van de initiatieven. De initiatieven bieden een waardevolle aanvulling op de formele hulpverlening. Ook is de samenwerking tussen alle verschillende partners in het netwerk verbeterd.

De projectleiders van de initiatieven zien als een van de opbrengsten voor zichzelf, dat ze meer zicht hebben gekregen op criteria voor de selectie en inzetbaarheid van vrijwilligers en de koppeling aan jongeren. Het bleek vaak goed te werken als jongeren, die wat verder in het traject zaten of al uitgestroomd waren, als maatje voor nieuw ingestroomde jongeren werden ingezet. Deze jongeren kunnen rolmodel en ervaringsdeskundige zijn voor de jongeren die nog aan het programma deelnemen.

Zie ook:

Heemskerk, I.M.C.C., Eck, E. van, Buisman, M. & Sligte, H. (2018). Samen op weg naar een startkwalificatie. Evaluatie van vsv-projecten in het programma Kansen voor Jongeren van het Oranje Fonds.