Genuanceerde verwachtingen over Passend onderwijs

Met de komst van Passend onderwijs zullen procedures voor toewijzing van extra ondersteuning voor zorgleerlingen in het onderwijs veranderen. Daarmee moeten knelpunten in het huidige zorgstelsel worden opgelost. Hoewel lang niet iedereen blijkt te vinden dat het huidige stelsel zoveel knelpunten heeft, zijn de verwachtingen over de toekomst in en om de scholen toch behoorlijk positief. Passend onderwijs maakt nieuwe paden mogelijk…

Zo blijkt uit een onderzoek van het Kohnstamm Instituut naar nieuwe procedures voor toewijzing van extra ondersteuning, in opdracht van de Evaluatie- en Adviescommissie Passend Onderwijs.

Een nieuwe wet

In 2012 is de nieuwe wet Passend onderwijs aangenomen.  In het nieuwe stelsel krijgen samenwerkingsverbanden (SWV’s) van scholen, en de bijbehorende schoolbesturen, de verantwoordelijkheid om in eigen kring te regelen dat elke leerling die extra ondersteuning behoeft een passend aanbod krijgt, in regulier onderwijs, in speciaal onderwijs of in andere vormen van speciaal aanbod. Om dat mogelijk te maken, krijgen de SWV’s zelf financiële middelen die naar eigen inzicht kunnen worden ingezet. Een belangrijke verandering is de wijze waarop extra ondersteuning wordt toegewezen. Op dit moment bestaan er verschillende toewijzings- en toelatingsregelingen, waarvoor deels landelijke criteria gelden. In de nieuwe situatie kunnen SWV’s zelf hun procedures inrichten en zelf middelen toewijzen en zijn landelijke regels niet meer van kracht. Gehoopt wordt onder meer dat daarmee bureaucratie vermindert, flexibiliteit toeneemt en er minder kinderen in het onderwijs ‘gelabeld’ zullen worden met allerlei stoornissen. Maar er zijn ook zorgen over het nieuwe systeem: gebeurt het allemaal nog wel transparant en deskundig en hoe zit het met de rechtsgelijkheid voor ouders, als elk SWV een eigen koers vaart?

Genuanceerde opvattingen

In het onderzoek is aan coördinatoren van SWV’s, aan personen uit (huidige) toelatings- en  toewijzingscommissies en aan vertegenwoordigers van scholen (basisonderwijs en voortgezet onderwijs) gevraagd hoe ze oordelen over de huidige procedures voor toewijzing van extra ondersteuning en wat ze verwachten van de toekomstige situatie. De mogelijke nadelen van het huidige systeem worden hier en daar wel bevestigd, maar zeker niet allemaal en niet door iedereen. Veronderstellingen die in het beleid leven over de knelpunten in het huidige systeem blijken dus in de praktijk niet allemaal zo sterk beleefd te worden. Toch zijn de verwachtingen over de toekomst overwegend positief, hoewel het ook duidelijk is dat men zich nog afwachtend opstelt, omdat er veel nog helemaal niet bekend is of zich nog moet gaan bewijzen.

Voorbereidingen in gang

Met sleutelpersonen in tien SWV’s zijn uitgebreide gesprekken gevoerd over de wijze waarop men zich voorbereidt op de nieuwe situatie. In het voortgezet onderwijs blijkt men daarmee wat verder gevorderd dan in het primair onderwijs. Men verkent nieuwe paden en is over het algemeen optimistisch over verbeteringen die daarmee in gang gezet kunnen worden. Ambities zijn onder meer accent op preventie, hulp dicht bij school en huis, flexibiliteit verhogen, omslag maken naar handelingsgericht werken. Zorgen zijn er ook nog wel, bijvoorbeeld over de solidariteit tussen besturen en over de toereikendheid van de financiën.

Contactpersoon: Guuske Ledoux