Wat is de kwaliteit van onze schoolgebouwen?

De discussie over de kwaliteit van de huisvesting in het primair en voortgezet onderwijs zet zich voort

In 2021 kwam het Interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) Onderwijshuisvesting ‘Een vak apart, een toekomstbestendig onderwijshuisvestingsstelsel’ uit. Het IBO bevat een grondige analyse van de knelpunten waarmee het huidige stelsel voor de huisvesting van het funderend onderwijs kampt. Het IBO onderscheidt vijf centrale knelpunten:

1. Het huidige stelsel stimuleert een total-cost-of-ownership-benadering onvoldoende;
2. Er zijn geen eenduidige integrale eisen waar onderwijshuisvesting aan moet voldoen;
3. De beleidscyclus is niet gesloten: rijksambities, monitoring en toezicht zijn onvoldoende ingeregeld;
4. Er is gebrek aan goede koppeling tussen eisen, (bouw)kosten en beschikbare budgetten;
5. Er is gebrek aan expertise met betrekking tot ontwikkeling, realisatie en beheer van onderwijshuisvesting bij schoolbesturen en gemeenten.

Deze knelpunten zorgen er volgens het IBO voor dat de uitkomsten van het stelsel te weinig voorspelbaar zijn; de kwaliteit van de huidige onderwijshuisvesting is afhankelijk van toevalligheden zoals een betrokken wethouder of een bevlogen onderwijsbestuurder.

Eerdere aandacht voor schoolgebouwen

De discussie over de kwaliteit van de huisvesting voor het funderend onderwijs is niet nieuw. Zo constateerde de Rijksbouwmeester in 2009 in haar advies ‘Gezond en goed – Scholenbouw in topconditie’ dat het binnenklimaat van veel scholen onder de maat was.

McKinsey (2020) signaleert in zijn onderzoek dat door een gebrek aan inzicht en eenduidige ambitie geen inschatting gemaakt kan worden van de daadwerkelijk benodigde investering in huisvesting. Er zijn onvoldoende data beschikbaar over de huidige staat van schoolgebouwen. Ook constateert McKinsey dat niet duidelijk is wat de daadwerkelijke kwaliteitsstandaard voor schoolgebouwen is.

Dit laatste wordt bevestigd in het IBO: “Een deel van de schoolgebouwen voldoet niet aan de wettelijke eisen ten aanzien van ventilatie, terwijl een slecht binnenklimaat de leerprestaties en gezondheid van leerlingen en (onderwijs)personeel negatief beïnvloedt. Binnenklimaat is echter breder dan ventilatie en gaat bijvoorbeeld ook over CO2-concentraties, temperatuur, fijnstof, geluid en (dag)licht. Er is helaas weinig gestructureerde data over de staat van deze brede aspecten van het binnenklimaat in Nederlandse schoolgebouwen.”

Actueel zicht op de kwaliteit van schoolgebouwen

De hierboven beschreven punten gaven aanleiding voor het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor een vervolgonderzoek. Het huidige rapport is het resultaat van het onderzoek dat is uitgevoerd door Oberon. Oberon heeft daarvoor samengewerkt met Kohnstamm Instituut, Elion en Team Sygma.

Meer informatie

De Ridder, D., Van Leeuwen, R., Van Aarsen, E., Klein, T. (Oberon), Fransen, B. (Sygma), Van Binsbergen, M. (Kohnstamm Instituut),  Tossijn, E. (Elion) (2023). Wat is de kwaliteit van onze schoolgebouwen? Quickscan kwaliteit onderwijshuisvesting. Rapport 23-1.

Contactpersoon: Edgar Tossijn (Elion; digitale ondersteuning en vragenlijstonderzoek)

Samenwerkingspartners:
Oberon Onderzoek en Advies
Sygma