Plusvoorzieningen in de kinderopvang

Plusgroepen zijn een geschikte voorziening

Plusgroepen functioneren als geschikte voorziening voor de kinderen die baat hebben bij een kleinere groep,  waarin ze meer aandacht krijgen dan in een reguliere vve-groep. Over de zogenoemde ‘plusplusgroepen’ zijn respondenten minder enthousiast. Van de kinderen op de plusplusgroepen wordt in het algemeen gezegd dat kindfactoren zoals Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) of een stoornis in het autismespectrum (ASS) een rol spelen, in combinatie met een risicovolle thuissituatie. Vaak zijn deze kinderen nauwelijks aanspreekbaar en vertonen autistisch gedrag. De expertise van de pedagogisch medewerkers is niet toereikend voor deze groep. Dit zijn enkele bevindingen uit onderzoek naar plusvoorzieningen in de kinderopvang, dat het Kohnstamm Instituut, samen met Onderzoek en Statistiek Amsterdam en Stichting Alexander, uitvoerde in opdracht van de gemeente Amsterdam.

Extra aanbod

De plusvoorziening is een extra aanbod, naast reguliere kinderopvang en voorscholen (voor- en vroegschoolse educatie), dat de gemeente Amsterdam een aantal jaren geleden heeft gecreëerd. In de eerste plaats werden plusgroepen gevormd voor jonge kinderen die meer hulp nodig hebben en dus baat hebben bij kleinere groepen. Op de plusgroepen zitten tien kinderen met twee pedagogisch medewerkers, ten opzichte van zestien kinderen op een reguliere kinderopvanggroep. Daarnaast zijn voor jonge kinderen met een specifieke zorgbehoefte plusplusgroepen ontstaan. Op de plusplusgroepen zitten maximaal zes kinderen met twee pedagogisch medewerkers.

Toename van zorgkinderen in de kinderopvang

Er zijn dertien professionals gesproken die betrokken zijn bij plusvoorzieningen. Volgens hen is er binnen de gemeente sprake van een toename van kinderen met een zwaardere zorgbehoefte. Naast ontwikkelingsachterstand zou er ook toenemend sprake zijn van gedragsproblemen. Deze toename van kinderen met een zorgvraag zou te maken hebben met de omstandigheden tijdens corona: isolatie, weinig contact met andere ouders en kinderen, weinig contact met ondersteunende instanties zoals het consultatiebureau, in combinatie met veel beeldschermgebruik. De meeste geïnterviewden geven aan dat het aantal kinderen met een zorgvraag in de stad – maar vooral in de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West – is toegenomen. Daarnaast zijn er systeemveranderingen geweest die mogelijk een rol hebben gespeeld in die ontwikkeling.

Combinatie van pedagogisch medewerker met specialist op de groep heeft meerwaarde

Onderzocht is of de recent gevormde MOC/vve groepen meerwaarde hebben ten opzichte van plusplusgroepen. Het gaat om een voorschools aanbod binnen een kinderopvanggroep van een medisch orthopedagogisch centrum, met maximaal acht kinderen per groep op twee hbo geschoolde pedagogisch medewerkers en één orthopedagogisch medewerker. Over dit type plusopvang wordt gezegd dat ze alle kinderen goed kunnen helpen omdat ze over meerdere specialismen binnen het team beschikken. Wel vormt hierbij het feit dat de kinderen maximaal een half jaar op de MOC/vve groep mogen blijven een belemmering. Kinderen die na dit halfjaar de leeftijd van vier jaar nog niet hebben bereikt en nog geen plek hebben bij een kinderdagcentrum, komen namelijk thuis te zitten.

Meer informatie

Veen, A., Van der Wouden, M., Van de Klundert, N., Leprêtre, C., Runtuwene, N. & Zarr, S. (2024). Plusvoorzieningen in de kinderopvang. Amsterdam: Kohnstamm Instituut, Onderzoek en Statistiek, Stichting Alexander. Rapport 1129, projectnummer 40933.

Contactpersoon: Annemiek Veen

Zie ook:
Veen, A. & Van der Veen, I., m.m.v. Borggreve, S. (2023). Onderzoek vrijstellingen Leerplichtwet artikel 5 sub a. in vier gemeenten (G4). Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Rapport 1105, projectnummer 40892.

Samenwerkingspartners:
Onderzoek en Statistiek Amsterdam
Stichting Alexander