Negatieve leerervaringen van volwassenen met lage basisvaardigheden

Wat weten we over de invloed van negatieve leerervaringen op laaggeletterdheid?

Laaggeletterdheid is een hardnekkig probleem. Uit praktijkervaringen blijkt dat negatieve leerervaringen daarin een rol kunnen spelen. De Tweede Kamer heeft eind 2016 via een motie aan de minister van Onderwijs gevraagd om in gesprek te gaan met de PO-, VO- en MBO Raad over negatieve leerervaringen van laaggeletterden. Om de kennisbasis over dit onderwerp te versterken heeft het Kohnstamm Instituut in opdracht van NRO een literatuurstudie uitgevoerd.

Uit het onderzoek blijkt dat de oorzaken van negatieve leerervaringen in het initiële onderwijs divers zijn. Naast negatieve schoolervaringen zijn ook andere factoren van invloed zoals de thuisomgeving en individuele kenmerken, waaronder cognitieve capaciteiten en het vermijden van taalgebruik.

Gedifferentieerd (taal)onderwijs, bevorderen van zelfvertrouwen, aansluiten bij motivatie en interesse van leerlingen en het bieden van keuzevrijheid kunnen bijdragen aan een positieve leerervaring op jonge leeftijd.

Voor een deel van de volwassenen met lage basisvaardigheden vormen de negatieve leerervaringen een belangrijke barrière om deel te nemen aan scholing op latere leeftijd. (H)erkennen van de oorzaak van deze weerstand is relevant. Het expliciteren van de – vaak impliciete –  verwachtingen van lerenden door docenten kan bijdragen aan het voorkomen van barrières om aan scholing deel te nemen of (opnieuw) voortijdig uit te vallen.

Als gevolg van negatieve ervaringen binnen het initiële onderwijs is de scholingsintentie voor formeel leren laag. Verschillende studies wijzen op informeel leren als kansrijke leervorm: deze manier van leren kan een eerste opstap zijn om participatie in toekomstige formele leeractiviteiten te vergroten. Ook steun van de sociale omgeving draagt positief bij aan de scholingsintentie van volwassenen.

Kamerbrief over de voortgang van het actieprogramma Tel mee met Taal.