Bewustwording van het probleem van toegankelijkheid is een eerste stap tot e-inclusie

Voor alle bouwstenen van succesvolle inzet van ICT voor leerlingen met beperkingen geldt dat toegankelijkheid meer tussen de oren van de betrokkenen moet komen. Technologische ontwikkelingen zijn er genoeg, zo blijkt uit onderzoek dat  technologische ontwikkelingen in beeld brengt die de toegankelijkheid van onderwijs voor visueel beperkte en dyslectische leerlingen en studenten in de toekomst mogelijk kunnen verbeteren. Ook beleid en praktijk in vijf andere landen zijn geïnventariseerd.

Een breed scala aan mogelijkheden om de toegankelijkheid tot onderwijs voor leerlingen met beperkingen te bevorderen

De volgende invalshoeken blijken van belang voor de toegankelijkheid tot onderwijs voor leerlingen met beperkingen:

• Ict-infrastructuur: beschikbaarheid van aangepaste apparatuur
• Software/content: beschikbaarheid van aangepaste software, content en programmatuur
• Deskundigheid: kennis, attitude en vaardigheden rond de didactische inzet van ict voor deze specifieke doelgroepen
• Visie: visie op onderwijs voor alle leerlingen, inclusief deze doelgroepen
• Samenwerking en ondersteuning: met ouders, belangenorganisaties, uitgevers en expertisecentra
• Leiderschap: sturing en zelfsturend vermogen bevorderen ten aanzien van e-inclusie.

Al deze punten leveren aangrijpingspunten voor beleid op ter verbetering van de toegankelijkheid en de ontwikkeling van (meer) inclusief onderwijs.

Dit blijkt uit een onderzoek dat het Kohnstamm Instituut heeft verricht in opdracht van de directie Jeugd, Onderwijs en Zorg van het Ministerie van OCW. In het onderzoek staan kansen en risico’s van technologische ontwikkelingen ten behoeve van het onderwijs aan visueel beperkte of dyslectische leerlingen en studenten centraal. Ook worden het beleid en de praktijk in Vlaanderen, Duitsland, Finland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten op het gebied van toegankelijkheid in kaart gebracht.

De beantwoording van de onderzoeksvragen is geschied door data- en informatieverzameling door middel van literatuuronderzoek, het bestuderen van een scala aan websites, het interviewen van deskundigen, het stellen van vragen aan deskundigen via e-mail, en het bestuderen van buitenlandse wet- en regelgeving. Voorts is de informatie per vragencluster geanalyseerd en vervolgens gerapporteerd.

Internationale afspraken basis voor wet- en regelgeving rondom leerlingen met beperkingen

Er is in vijf landen in kaart gebracht welke wet- en regelgeving gericht is op het stimuleren en faciliteren van onderwijs van deze lerenden. De nationale wet- en regelgeving op het gebied van onderwijs aan visueel beperkte en dyslectische leerlingen in Vlaanderen, Duitsland, Finland, Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten wortelt in internationale afspraken. In alle landen is er sprake van een convergentie in de richting van inclusief regulier onderwijs. Speciaal onderwijs lijkt in de toekomst meer gereserveerd te worden voor leerlingen met zwaardere, soms meervoudige

beperkingen, die niet met extra interne of ambulante ondersteuning kunnen deelnemen aan het reguliere onderwijs. Overigens geldt de inclusie ook voor de wereld die via digitale media betreden wordt: de nieuwe term ‘e-inclusie’ houdt in dat er naar volledig toegankelijk internet en andere ict-toepassingen voor iedereen wordt gestreefd.