Vandaag is het 2040

In de toekomstverkenning voor het middelbaar beroepsonderwijs, hoger onderwijs en de wetenschap verkennen we in opdracht van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) hoe het stelsel voor onderwijs en wetenschap er in 2040 uit zou kunnen zien en welke handelingsperspectieven er zijn richting 2040.

De minister heeft met deze toekomstverkenning als doel zich ‘in deze snel veranderende wereld, op de toekomstbestendigheid van het stelsel te bezinnen en een aantal grote vraagstukken in samenhang te bekijken, en zorg te dragen dat de strategieën van onderwijsinstellingen en het beleid van de Rijksoverheid elkaar zoveel mogelijk versterken’.

De toekomstverkenning is opgebouwd langs relevante maatschappelijke trends. In afstemming met velen uit de wereld van het onderwijs hebben we grote vraagstukken geïnventariseerd en verkend, die de komende decennia invloed hebben op het onderwijs en de wetenschap.

Tegelijkertijd zijn we ons ervan bewust dat de toekomst zich moeilijk laat voorspellen. Alleen al in deze eeuw deden zich een bankencrisis, een wereldwijde pandemie en een oorlog op het Europese continent voor, die in de meeste prognoses niet waren voorspeld. Daarom is deze toekomstverkenning gericht op het bieden van handelingsperspectieven, in plaats van het voorspellen van de toekomst. Het doel is niet met één advies te komen voor de toekomstige inrichting van het stelsel, maar keuzerichtingen te schetsen en de gevolgen van die keuzes te laten zien.

Drie perspectieven op het stelsel

Handelingsperspectieven zijn niet neutraal. Wat wil je dat het onderwijs en de wetenschap voor waarde hebben, voor welke doelgroep en met welk doel? In deze rapportage worden allereerst drie perspectieven geschetst. Deze zijn gebaseerd op verschillende waarden en drie doelen die het onderwijs en de wetenschap dienen: (1) de economische- en (2) de maatschappelijke ontwikkeling, en (3) het ontplooien van individuele talenten.

Deze drie perspectieven laten zien hoe een antwoord kan worden gegeven op de grote vraagstukken voor de toekomst. Daarbij gebruiken we de term perspectief in de dubbele betekenis van het woord: perspectief als vergezicht – een stip op de horizon – en perspectief als wijze van kijken, het oogpunt van waaruit we toekomstige vraagstukken bekijken.

Meer informatie

Eimers, T. (red.) (2023). Vandaag is het 2040. Toekomstverkenning voor middelbaar beroepsonderwijs, hoger onderwijs en wetenschap. Nijmegen/Utrecht/Enschede/Amsterdam: KBA Nijmegen, ResearchNed, Andersson Elffers Felix, CHEPS, Kohnstamm Instituut. Rapport 23-9.

Contactpersoon: Marieke Buisman

Redactie: Ton Eimers, KBA-Nijmegen

Zie ook:
Eimers, T. (red.) (2023). Vandaag is het 2040. Toekomstverkenning voor middelbaar beroepsonderwijs, hoger onderwijs en wetenschap. Verdieping en bijlagen. Nijmegen/Utrecht/Enschede/Amsterdam: KBA Nijmegen, ResearchNed, Andersson Elffers Felix, CHEPS, Kohnstamm Instituut. Rapport 23-10.

Van Binsbergen, M.H., Carrión Braakman, I. (2023). Inclusie als uitgangspunt voor onderwijs in 2040. Internationale scan toegankelijk tertiair onderwijs voor voor-uitval kwetsbare groepen. Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Rapport 1113.

Samenwerkingspartners:
KBA-Nijmegen
Andersson, Elffers, Felix (AEF) Utrecht
CHEPS Twente
ResearchNed
Helder en Duidelijk