Evaluatie Gelderse aanpak laaggeletterdheid

Gelderse plan van aanpak Bibliotheken en Laaggeletterdheid

In Nederland zijn gemeenten verantwoordelijk voor de aanpak van laaggeletterdheid. De provincie Gelderland ontwikkelt beleid om gemeenten in deze taak te ondersteunen. De provincie investeert specifiek in het vinden en ondersteunen van laaggeletterde Gelderlanders met Nederlands als moedertaal (de NT1-groep). De aanpak bestaat onder andere uit een publiekscampagne en het kennisplatform Gelderland Geletterd!

Evaluatieonderzoek naar ervaringen van Gelderse regio’s

Het Kohnstamm Instituut evalueert de ervaringen van gemeenten met dit Gelderse beleid. We brengen in kaart hoe Gelderse gemeenten worden ondersteund door het provinciale plan. We bevroegen daarvoor de zes Gelderse arbeidsmarkregio’s over de lokale opbrengsten van het Gelders plan. Ook vroegen we gemeenten over de versterking en ondersteuning van de lokale aanpak laaggeletterdheid. We spraken ambtenaren, medewerkers van bibliotheken en taalhuizen, taalaanbieders, taalambassadeurs (ervaringsdeskundigen) en uitvoerders bijvoorbeeld uit de gezondheidszorg, welzijnssector en werk & participatiesector.

Gemeenten tevreden over campagne voor geletterdheid

In de Gelderse regio’s geniet de publiekscampagne bekendheid onder veel gemeenten. Ze vinden de thema’s van de campagne inspirerend en worden voldoende betrokkenheid bij de ontwikkeling van de campagne. Wel zien gemeente ruimte voor eigen toevoegingen om zo beter in te kunnen spelen op de lokale context. Stakeholders werkzaam in de zorg en welzijnssector geven aan dat een campagne sterker kan inzetten op het bereiken van de omgeving (zoals werkgevers of zorgprofessionals) in plaats van rechtstreeks de NT1-doelgroep aan te spreken. Daarnaast hebben gemeenten behoefte aan het delen van kennis en ervaringen met andere gemeenten, regio’s en provincies. Een bestaand lokaal kennisplatform wordt nog (te) weinig gebruikt.

Aanknopingspunten voor nieuw provinciaal beleid

Hoe kan de provincie ook in de toekomst gemeenten ondersteuning in de aanpak van laaggeletterdheid? Ondersteuning vanuit de provincie kan ‘op maat’ aansluiten bij de lokale netwerken, context, speerpunten en lokale aanpakken. Ondersteuningsbehoeften die gemeenten benoemen zijn:

• het versterken van lokale initiatieven
• het (verder) in kaart brengen van de lokale doelgroep
• het betrekken van werkgevers bij de aanpak
• het beter samenwerken met ‘vindplaatsen’ waarbij werkprocessen voor het signaleren en doorverwijzen geïntegreerd worden in de dagelijkse praktijk

Aanbeveling: maak gebruik van verschillen tussen én binnen de regio’s

We doen aanbevelingen aan de provincie Gelderland. Deze hebben betrekking op het respecteren van én gebruikmaken van de verschillen tussen en binnen de regio’s voor de aanpak laaggeletterdheid.

1. Zet in op regio-specifieke ondersteuning. Voor de zes Gelderse regio’s is het van belang dat de ondersteuning vanuit de provincie, aansluit op de lokale context, en behoeften van de gemeenten. Dit verschilt per regio en per moment.
2. Versterk het kennisplatform door een bredere groep te betrekken, actiever naar buiten te treden en meer uitwisseling te stimuleren en faciliteren.
3. Ontwerp een campagne in co-creatie met gemeenten én stakeholders. Biedt daarbij handvatten voor regionale communicatiestrategieën.

Meer informatie

Stigt, A. van, Lourens, J.M.P. & Buisman, M. (2020). Evaluatie Gelderse aanpak laaggeletterdheid. Bouwstenen voor de toekomst. Amsterdam: Kohnstamm Instituut. (Rapport 1059)

Contactpersoon: Arwen van Stigt

Zie ook

Karssen, M., Lourens, J.M.P. & Buisman, M. (2020). Evaluatie van het programma Taal voor het Leven 2018-2020. Voortgang leesvaardigheid en sociale inclusie. Amsterdam: Kohnstamm Instituut. (Rapport 1050)

Tweede Kamer debatteert over de aanpak van laaggeletterdheid, lees hier.

Greef, M.P.V.M. de, Buisman, M., Kardol, M.J.M., Baan, L.M.H. van der (2018). Zilveren taalcompetenties. Ontwikkeling van innovatief taalaanbod voor oudere doelgroepen. Amsterdam: Kohnstamm Instituut. (Rapport 1004)