Van arrangeren naar includeren

Er zijn in Nederland naar schatting jaarlijks 15.000 tot 17.000 kinderen en jongeren met een complexe ondersteuningsbehoefte, die ernstig van school verzuimen, thuiszitten of geheel van onderwijs uitvallen. Maatwerk is voor deze kinderen en jongeren een mogelijke oplossing. Tot deze maatwerkoplossingen kunnen onderwijszorgarrangementen behoren. Onderwijszorgarrangementen zijn samenwerkingen tussen scholen, als onderwijsaanbieders, en zorgorganisaties of zorgprofessionals zoals ingeschreven in formele registers, zoals het CIBG of SKJ.

Onderwijszorgarrangementen: mogelijk meer maatwerk voor jongeren met een complexe ondersteuningsbehoefte

Het Besluit Experiment-onderwijszorgarrangementen geeft de volgende definitie: een onderwijszorgarrangement is het samengaan van het onderwijs en de zorg als maatwerk voor jongeren met een complexe ondersteuningsbehoefte.

Dit besluit is een uitvoeringsregeling van de Minister voor Primair en Voortgezet onderwijs, die meer ruimte geeft voor maatwerk in het onderwijs. Er zijn afwijkingsmogelijkheden voor locatie, bekostiging, inhoud en tijd: onderwijs kan zo op een andere locatie dan een schoollocatie worden aangeboden. Daarnaast kunnen bekostigingsvoorschriften, voorgeschreven onderwijstijd en kerndoelen verschillen van wat onderwijswetgeving bepaalt. Er mag dus in formele zin worden afgeweken van de wetgeving, om individueel maatwerkonderwijs mogelijk te maken.

Dit is in principe ook mogelijk onder de Variawet, maar dan is jaarlijkse toestemming vereist van zowel de Leerplicht als de Inspectie van het Onderwijs, met alle afstemming, administratie en verantwoording die daarbij komt kijken. De uitvoeringsregeling staat dit echter als experiment toe voor de duur van vijf jaar, zonder jaarlijkse toestemmingsprocedures.

Doel onderzoek

De experimenteerregeling biedt ruimte voor maximaal 80 initiatieven. Het doel van ons NRO-onderzoek onderwijszorgarrangementen is om werkende mechanismen te onderzoeken in de tot de experimenteerregeling toegelaten onderwijszorgarrangementen voor het verminderen en voorkomen van thuiszitten en schooluitval. De overkoepelende onderzoeksvraag hierbij is: wat belooft te werken voor welke leerlingengroepen met welke complexe ondersteuningsbehoeften, met betrekking tot continuïteit van onderwijs, in de onderwijszorgarrangementen die zijn toegelaten tot de experimenteerregeling?

Een onderzoeksconsortium bestaande uit Kohnstamm Instituut, SEO-Economisch Onderzoek, Verwey Jonker Instituut, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid en de Universiteit van Amsterdam onderzoeken op basis van subsidie van NRO wat werkzame factoren en mechanismen zijn van de tot het experiment toegelaten projecten.

Theoretisch kader van onderzoek

Als basis voor dit vijf jaar lopende onderzoek is een theoretisch kader opgesteld dat beschrijft welke wetenschappelijke kennis voorhanden is met betrekking tot het bieden van integrale onderwijszorg.

Meer informatie

Van Binsbergen, M.H., Lalihatu, E.S., Van Griensven, L., & Rosema, K.W. m.m.v. Van Eijkel, R., Soeterik, I.M. & Vanneste, Y. (2024). Van arrangeren naar includeren. Theoretisch kader van monitoring- en impactonderzoek onderwijszorgarrangementen. Amsterdam: Kohnstamm Instituut, SEO-Economisch Onderzoek, Universiteit van Amsterdam. Utrecht: Verwey Jonker Instituut, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. Rapport 1134.
Het rapport is hier t.z.t. te downloaden na goedkeuring door de programmacommissie van het NRO.

Contactpersonen:
Kohnstamm Instituut: dr. Marion van Binsbergen tot 1 september 2024, dr. Merlijn Karssen vanaf 1 september 2024
SEO-Economisch Onderzoek: dr. Remco van Eijkel
Verwey Jonker Instituut: dr. Inti Soeterik
Nederlands Centrum Jeugdgezondheid: dr. Yvonne Vanneste
Universiteit van Amsterdam: dr. Claudia van der Put

Zie ook:
Van der Berg, E., Van Binsbergen, M., Krepel, A. en Huisman, P. (2021). Afstand overbruggen. Rapport: 22-1 ISBN: 90-5220-165-8.
Hassink, J., Veerman, J.W., De Meyer, R., Van Binsbergen, M.H. & Wesselink, R. (2024). Iedereen binnenboord door de inzet van de groene leeromgeving. Rapport: 24-1.
Van Binsbergen, M.H., Lalihatu, E.S., Rosema, K.W., m.m.v. Vanneste-van Zandvoort, Y.T.M., Wessels, E-J. (2024). Over de relatie tussen gezondheid en onderwijs. Rapport: 1110 ISBN: 94-6321-187-1.
Van Binsbergen, M.H., Pronk, S., Van Schooten, E., Heurter, A. & Verbeek, F. (2019). Niet thuisgeven. Schooluitval vanuit het perspectief van de leerling. Rapport: 1030 ISBN: 978-94-6321-094-2.

Samenwerkingspartners:
SEO Economisch Onderzoek
Verwey Jonker Instituut
Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
Universiteit van Amsterdam