Een overstap van havo-4 naar mbo
Is ongediplomeerde overstap een weloverwogen keuze in het belang van de schoolloopbaan van leerlingen?
Toename in overstap van havo 4 naar mbo
De overstap van havo 4 naar het mbo is de afgelopen jaren sterk toegenomen: van 6% in 2019 naar 10% in 2023 (Inspectie van het Onderwijs, 2024). Van deze groep verlaat 17% het mbo zonder diploma—bijna twee keer zoveel als onder leerlingen met een vmbo-(g)t-diploma. Deze cijfers kunnen zowel kritisch als positief worden geïnterpreteerd. Enerzijds wijst de hogere uitval op risico’s omdat deze jongeren het mbo zonder startkwalificatie verlaten. Anderzijds behaalt een grote meerderheid (83%) wél een mbo-diploma. Daarmee kan het mbo ook een waardevol alternatief zijn voor afstroom, doubleren of uitval in het voortgezet onderwijs.
Onderzoeksdoel
Om in te kunnen schatten hoe de toename van ongediplomeerde havo4-mbo doorstroom gewaardeerd moet worden, doet Kohnstamm Instituut in opdracht van de Inspectie van het Onderwijs onderzoek naar de achtergronden van deze toename. We beantwoorden onder meer deze vragen:
- Welke leerlingen stappen ongediplomeerd over van havo4 naar mbo en hoe succesvol zijn ze daar?
- Verschilt het aantal overstappers en het resultaat van overstappers tussen verschillende type vo-scholen?
- Wat zijn argumenten van scholen, leerlingen en ouders voor (het aanraden van) de overstap naar het mbo?
Plan van aanpak
Het onderzoek bestaat uit drie onderdelen:
Secundaire data-analyse: We analyseren landelijke data om inzicht te krijgen in de achtergrond, schoolloopbaan en mbo-prestaties van overstappende leerlingen. Ook vergelijken we deze groep met vergelijkbare leerlingen die niet overstappen en onderzoeken we verschillen tussen vo-scholen.
Casestudies bij vo-scholen: Bij 12 vo-scholen onderzoeken we het beleid rond de overstap naar het mbo, de overdracht en de afwegingen van betrokkenen. Hiermee verdiepen we inzichten die niet volledig uit de data-analyse naar voren komen.
Interviews met mbo-medewerkers: We houden vijf groepsgesprekken met mbo-medewerkers parallel aan het onderzoek in het vo. Zo combineren we beide perspectieven en krijgen we een completer beeld van de overstap en de recente toename daarvan.
Projectleider en andere betrokkenen:
Judith Conijn (projectleider)
Merel de Wit
Claire Leprêtre
Régina Petit
Opdrachtgever:
Inspectie van het Onderwijs
Looptijd:
maart 2026 – december 2026
